Dolina źródeł

Jest taka kraina, pełna strumieni, które spływając z gór tworzą bajeczne kaskady i wodospady. Znajduje się zaledwie kilkanaście kilometrów od miast Como, Bellagio i Lecco, zawieszona między niebem a wodą – Valbrona, starożytna La Valle delle Sorgentidolina Źródeł. Swą nazwę zawdzięcza Celtom.

Otwiera się na wschód od miasteczka Asso i rozciąga w kierunku północno-wschodnim aż do Onno nad jeziorem Como. W całości przecina ją droga wykuta w skale (Tagliata).

Do jeziora zjeżdżamy krętą serpentyną klifu “Ceppo Palazzolo”. Podróż trwa zaledwie parę minut ale na zawsze zapada w pamięci. Okolicę nazwano Rivierą, na szczęście Valbronę nie nękają tłumy turystów. Panuje tu cudowna cisza, przerywana kojącym szumem niezliczonych strumyków. To urocze miasteczko szczyci się klubem sportowym, ścianą wspinaczkową i wieloma atrakcjami kulturalnymi – od wyścigów motocyklowych, po zawody Soft-Air, czy tradycyjne festyny. Tworzą go cztery dzielnice: Visino, Candalino, Osigo i Maisano – każda z typową dla siebie architekturą, historią i tradycjami.

Sorgente del bosco – źródło naturalnego piękna, bijące wśród zieleni lasów i wzgórz na tle zapierających dech w piersiach widoków. Kraina cieszy się doskonałą ekspozycją na słońce i zachwyca panoramą masywu Alp Bergamskich z jego szczytem Grigna. Zwiedzając jej liczne ścieżki górskie o różnych stopniach trudności, możemy spotkać rozrzucone głazy narzutowe, dojść do pobliskiej Monte Megna, lub też spróbować swych sił podczas wspinaczki skałkowej masywu Corni. Możemy też wykąpać się w krystalicznie czystej, turkusowej wodzie na jednej z najpiękniejszych plaż jeziora Como – Liscione.

Valbrona ma swoje tajemnice pod ziemią, gdzie skrywa jaskinie: del Socio, del Maiale, della Clementin i wiele, wiele innych. Z perełek architektury wyróżnia się XIV-wieczny kościół San Michele in Visino, z cennymi freskami autorstwa Borgognone, Appiani i Morazzone. Atrakcjami okolicy są również Kościół Sant’Anna  – perła rejonu Oliveto Lario; prawdopodobnie zbudowany w pierwszym wieku po roku 1000. Jego nazwa uległa zmianie, gdy przywieziono tu ołtarz przedstawiający narodziny Marii. Na przestrzeni wieków przeprowadzono wiele renowacji ale w środku nadal można podziwiać XIV-wieczne freski.

Santuario della Madonna del Moletto, Oliveto Lario; Fot. Maurizio Pratelli

Koniecznie zobaczyć należy Klasztor San Pietro, znajdujący się na zboczach góry Pedale, zaledwie godzinę drogi od malowniczo położonej wioski Civate. Jego historia ginie w odmętach czasu, choć wydaje się, że pochodzi z czasów Longobardów. W X i XI wieku bazylika przeżywała okres wielkiego bogactwa, by w następnych stuleciach doświadczyć dekadencji wspólnej dla wszystkich wspólnot monastycznych. Niezapomniane jednak zostanie spotkanie z cyklem fresków o tematyce apokaliptycznej, który kończy się wspaniałą sceną nad łukami. Cykl ten, stworzony przez kilku artystów, datowany jest na okres od końca XI do schyłku XII wieku.

Fot. Mauro Lanfranchi; II miejsce w Konkursie Fotograficznym Monumenti d'Italia, 2019r

Region jest tak atrakcyjny, że na zwiedzenie tylko jego najbliższej okolicy należy przeznaczyć parę tygodni. Eksplorowanie go z miejscowym przewodnikiem, na pewno będzie niezapomnianą przygodą i źródłem wielu inspiracji.

Historia

Niewiele wiadomo o historii przed rokiem 1000. Prawdopodobnie, podobnie jak okoliczne tereny, Valbrona była domem Galów i Rzymian. Jako dowody znaleziono monety, łyżki i widelce z epoki gallo-rzymskiej. Baseny, które zbierają wodę z fontann w Osigo i Maisano są również pozostałościami pochodzenia rzymskiego. Niecki te były pierwotnie pokrywami starych grobowców.

W średniowieczu region “Feud of Vallassina”, znajdujący się na granicach państwa mediolańskiego, był jednym z miejsc szczególnie narażonych na inwazje barbarzyńców, co wyjaśnia obecność murów z wieżami strażniczymi otaczających miasteczko i Zamek w Asso. Valbrona posiadała również własne wieże, których ruiny pozostały do dziś. Wszystkie pozostałe artefakty zostały prawdopodobnie zdewastowane w 1300 roku, kiedy niejaki Facciolo Pusterla plądrował i niszczył całą Vallassinę. Po okresie panowania średniowiecznych władców cały obszar przeszedł pod zarząd arcybiskupów Mediolanu. W późniejszym  czasie Vallassinesi wsparli Federica Barbarossę, który po zdobyciu Mediolanu, powierzył wsie i lenna tym, którzy go poparli. Wśród nich był niejaki Algiso z klasztoru S. Pietro in Civate. Otrzymał on w darze wiele miejsc w Martesana i dwie wioski w Vallassina: Barni i Maissano (tak w starożytności nazywano obszar Valbrony). Po upadku arcybiskupów, Vallassina została przyłączona do księstwa Mediolanu i podzielona na cztery okręgi, które miały swoich przedstawicieli w Radzie Generalnej. Tak reprezentowana Vallassina była całkowicie autonomiczna i mimo unii z Mediolanem cieszyła się niezależnością i przywilejami. Po latach walki między książętami i markizami, którzy spierali się o terytorium,  Vallassina w 1788 roku została powierzona księciu Gianmaria Visconti.

Po upadku Królestwa Napoleońskiego austriacka dominacja we Włoszech dobiegła końca, a Valbronesi wyróżnili się w walce o wolność swojego kraju. Wśród nich był hrabia Luigi Sormani Moretti (1834-1908), senator Królestwa, pochodzący z Valbrony, jako że osiedliła się tu ważna gałąź rodziny “Signori di Sormano”.

Rodzina de Herra również miała tu swoje wiejskie posiadłości. Historia tej mediolańskiej rodziny szlacheckiej sięga  XV wieku, jednakże dokumenty w archiwach potwierdzają datę roku 1819, kiedy to Cesarz Austrii nadał jej tytuł i herby. Wzmiankę na urzędowej liście utytułowanych  rodzin szlacheckich Lombardii znajdziemy w roku 1865 r. Historia szczególnie zapamiętała  Alberto De Herra – barona, posła z Melegnano w VII kadencji i patriotę. Ciekawostką jest, że główną ulicę w samym sercu Visino nazwano jednak imieniem Don Carlo de Herra.

 

* Na podstawie opracowania “Valbrona la vallata delle sorgenti” autorstwa Carlo Lercari oraz danych z portalu  Lombardia Beni Culturali, poświęconemu  dziedzictwu kulturowemu Lombardii. Portal umożliwia dostęp do danych Sistema Informativo Regionale dei Beni Culturali (SIRBeC), tj. do katalogów online dóbr historycznych i artystycznych, a także do zasobów historycznych, archiwalnych i dokumentalnych.